Chăm người già có phần kỹ thuật thật, không phải chỉ cần tận tình. Làm sai bốn việc này thì gây đau và gây thương tích.
Việc thứ nhất — đỡ và di chuyển người
- Đỡ từ giường ra ghế, từ ghế vào nhà tắm
- Có cách đúng và có cách sai
- Sai thì đau và có thể gây thương tích
- Ở vai, ở tay, ở da
- Và làm chấn thương lưng người chăm
Mục cuối là vòng lặp đáng để ý, vì người chăm đau lưng thì càng dễ làm sai lần sau.
Cái nhìn thấy được khi đỡ đúng
- Báo trước cho người được đỡ
- Chờ họ tham gia phần họ làm được
- Không kéo tay hoặc kéo dưới cánh tay
- Dùng đai hoặc dụng cụ nếu có
- Hai người cùng đỡ với người nặng
Mục thứ ba là lỗi hay gặp nhất, và nó là nguyên nhân đau vai ở người già.
Việc thứ hai — trở mình
- Người nằm lâu cần được trở mình theo giờ
- Không trở thì da bị đè liên tục
- Dẫn tới loét ép
- Loét ép rất khó lành ở người già
- Đây là việc phòng được hoàn toàn
Mục cuối là chỗ đáng nhấn, vì nó là chỉ dấu chất lượng rõ nhất của nhóm nằm nhiều.
Cái nên hỏi về trở mình
- Bao lâu trở một lần
- Ban đêm có trở không
- Có ghi lại giờ trở không
- Có dùng đệm chống loét không
- Ai kiểm da hằng ngày
Mục thứ ba là câu cho biết việc đó có thật hay không, vì không ghi thì không theo được.
Dấu hiệu nơi làm tốt phần này
- Có bảng giờ trở mình ở phòng
- Người nằm không nằm mãi một tư thế
- Có đệm chống loét ở giường người nằm nhiều
- Da vùng lưng và gót được xem hằng ngày
- Bốn thứ đó nhìn và hỏi được khi đi thăm
Mục thứ hai là quan sát trực tiếp, và nó kiểm được lời trả lời ở trên.
Việc thứ ba — cho ăn an toàn
- Ngồi thẳng, không nằm
- Từng ít một
- Chờ nuốt xong mới đưa tiếp
- Không cho ăn khi đang buồn ngủ
- Sặc là nguy cơ nặng ở người già
Mục cuối là lý do bốn việc trên quan trọng, và sặc thường dẫn tới viêm phổi.
Vì sao cho ăn gấp là dấu hiệu nặng
- Nó là dấu hiệu thiếu người
- Và nó tạo nguy cơ trực tiếp
- Người già ăn chậm là bình thường
- Một bữa có thể cần rất nhiều thời gian
- Nên thời gian cho mỗi bữa là con số đáng hỏi
Mục cuối là cách đo gọn, vì nó nối thẳng tới tỷ lệ nhân sự.
Việc thứ tư — xử lý khi có người ngã
- Không vội đỡ dậy ngay
- Xem có va đầu, có đau chỗ nào
- Gọi người phụ trách
- Ghi lại sự việc
- Và báo gia đình
Mục đầu là điều trái trực giác nhất, và đỡ dậy ngay có thể làm nặng thêm thương tích.
Cái nên hỏi về việc ngã
- Có sổ ghi mọi lần ngã không
- Bao lâu báo gia đình
- Sau khi ngã thì có xem lại nguyên nhân không
- Có xem lại thuốc không
- Mục cuối là câu ít ai hỏi
Mục thứ tư là câu có giá trị nhất, vì thuốc là nguyên nhân ngã hay bị bỏ qua.
Nhóm kỹ năng riêng cho sa sút trí tuệ
- Cách nói khi người bệnh không nhớ
- Cách xử lý khi họ phản ứng chống lại
- Cách phòng đi lang
- Cách giữ nếp ngày
- Hỏi có ai được đào tạo riêng phần này không
Mục thứ hai là kỹ năng khó nhất, và làm sai thì tình huống nặng lên rất nhanh.
Cách hỏi cho ra việc
- Hỏi cụ thể từng việc, đừng hỏi có được đào tạo không
- Ai dạy, dạy bao lâu
- Bao lâu tập lại một lần
- Người mới có được kèm không, kèm mấy ngày
- Câu hỏi cụ thể thì câu trả lời không thể chung chung
Mục cuối là nguyên tắc của cả bài, và nó dùng được cho mọi phần khác.
Cái nhìn thấy nếu đào tạo thật
- Có dụng cụ hỗ trợ và có người dùng nó
- Người mới làm việc cùng người cũ
- Có bảng hướng dẫn ở chỗ làm việc
- Người chăm giải thích được vì sao làm thế
- Mục cuối là phép thử tốt nhất
Mục cuối là chỗ phân biệt giữa được dạy và làm theo quán tính.
Điều nên nói khi đã gửi cha mẹ vào
- Cho biết cha mẹ đau chỗ nào khi bị đỡ
- Cho biết họ ăn chậm hay nhanh
- Cho biết họ từng ngã thế nào
- Cho biết thuốc nào làm họ chóng mặt
- Bốn thông tin đó giúp làm đúng ngay từ đầu
Mục thứ tư là thông tin có giá trị nhất, và gia đình là bên duy nhất biết nó.
Việc cả nhà nên bàn trước
- Hỏi bốn việc kỹ thuật ở từng nơi, hỏi cụ thể
- Xin xem bảng giờ trở mình và sổ ghi ngã
- Quan sát một bữa ăn từ đầu tới cuối
- Viết ra bốn thông tin về cha mẹ để đưa cho nơi nhận
- Bốn việc đó làm trước khi ký
Mục thứ ba là quan sát đáng giá nhất, vì một bữa ăn cho thấy gần hết mọi thứ trong bài này.
Câu hỏi thường gặp
Chăm người già có phần kỹ thuật gì?
Có bốn việc rõ nhất: đỡ và di chuyển người, trở mình phòng loét ép, cho ăn an toàn để tránh sặc, và xử lý đúng khi có người ngã. Làm sai bốn việc này gây đau và gây thương tích thật.
Vì sao đỡ sai cách lại nguy hiểm?
Vì nó làm đau và có thể gây thương tích ở vai, tay hoặc da của người già, và cũng làm chấn thương lưng người chăm. Người chăm bị đau lưng thì càng dễ làm sai lần sau.
Cho ăn an toàn nghĩa là gì?
Là cho ăn ở tư thế ngồi thẳng, cho từng ít một, chờ nuốt xong mới đưa tiếp, và không cho ăn khi người đang buồn ngủ. Sặc là nguy cơ nặng ở người già và nó thường do cho ăn gấp.
Hỏi về đào tạo thế nào cho ra việc?
Hỏi cụ thể từng việc thay vì hỏi có được đào tạo không. Ví dụ hỏi ai dạy cách trở mình, dạy bao lâu, và bao lâu tập lại một lần — câu hỏi cụ thể thì câu trả lời không thể chung chung.