Người ta hay nghĩ chỉ có hai lựa chọn: tự chăm ở nhà hoặc vào cơ sở. Thực tế có bốn mức nằm giữa, và chúng rẻ hơn lẫn nhẹ hơn.
Vì sao nên xét các mức này trước
- Chúng giữ được chỗ quen
- Giữ được phần tự chủ
- Thường rẻ hơn
- Và cho phép tăng dần thay vì đổi hẳn một lần
- Đổi chỗ là việc nặng nên hoãn được thì đáng hoãn
Mục thứ tư là lợi thế lớn nhất, vì nó cho cả nhà thời gian điều chỉnh.
Mức thứ nhất — người chăm tới nhà theo giờ
- Vài giờ mỗi ngày hoặc vài ngày mỗi tuần
- Giải quyết đúng khoảng nặng nhất
- Giữ nguyên chỗ quen
- Và cho người chăm chính nghỉ
- Đây là mức linh hoạt nhất
Mục thứ hai là cách dùng đúng, vì nên đặt giờ vào đúng khoảng khó nhất trong ngày.
Cái nên hỏi khi thuê người tới nhà
- Họ được đào tạo gì
- Có làm được việc kỹ thuật như đỡ người và trở mình không
- Có ai thay khi họ nghỉ không
- Ai chịu trách nhiệm nếu có việc
- Bốn câu đó giống hệt câu hỏi với cơ sở
Mục thứ ba là chỗ hay hỏng, vì người nghỉ đột ngột thì cả kế hoạch dừng.
Vẫn cần một người trong nhà theo dõi
- Người thuê không quyết được việc y tế
- Cần chỉ việc và ghi rõ thuốc, lịch
- Cần có người để họ gọi khi có chuyện
- Nên thuê người là giảm việc, không phải hết việc
- Đặt kỳ vọng đúng thì không thất vọng
Mục cuối là điều nên biết trước, và nó tránh được việc đổ lỗi về sau.
Mức thứ hai — trung tâm ban ngày
- Ban ngày ở trung tâm, tối về nhà
- Giải quyết đúng chỗ khi con cháu đi làm
- Có người, có hoạt động, có bữa ăn
- Giữ được đêm ở nhà
- Đây là mức ít được biết nhất
Mục thứ tư là lợi thế lớn, vì đêm ở chỗ quen thì giữ được nếp ngủ.
Cái nên hỏi về trung tâm ban ngày
- Giờ nhận và giờ về
- Có đưa đón không
- Có bữa ăn và có chế độ riêng không
- Người ngồi xe lăn có nhận không
- Có xử lý được phần y tế cơ bản không
Mục thứ hai là câu quyết định tính khả thi, vì đưa đón mỗi ngày là gánh nặng thật.
Mức thứ ba — ở cơ sở theo dạng ngắn hạn
- Khi vừa ra viện và cần phục hồi
- Khi người chăm chính phải đi hoặc phải nghỉ
- Khi cả nhà muốn thử trước khi quyết dài hạn
- Đây cũng là cách mua lại thời gian để quyết đúng
- Hỏi nơi nào nhận dạng này
Mục thứ ba là cách dùng thông minh nhất, và nó cho cả cha mẹ lẫn gia đình thử thật.
Vì sao thử trước lại giá trị
- Đi xem chỉ thấy được một buổi
- Ở một tuần thì thấy cả một tuần
- Cha mẹ cũng có ý kiến dựa trên thực tế
- Và quyết định sau đó không còn là quyết định trong sợ hãi
- Hỏi có thể ở thử không
Mục thứ tư là lợi ích sâu nhất, và nó đổi hẳn chất lượng của quyết định.
Mức thứ tư — ở cùng con cháu một thời gian
- Đổi chỗ nhưng vẫn trong gia đình
- Phù hợp khi cần thời gian sắp xếp
- Nhưng phải làm nhà an toàn trước
- Và phải bàn rõ ai làm gì
- Đừng để nó thành phương án mặc định không ai bàn
Mục cuối là chỗ hay hỏng, vì phương án này thường bắt đầu mà không ai thống nhất gì.
Kết hợp nhiều mức
- Ban ngày ở trung tâm, tối có người tới nhà
- Hoặc thuê giờ trong tuần, cuối tuần cả nhà lo
- Hoặc ngắn hạn theo đợt khi cần
- Kết hợp thường rẻ hơn một mức cao
- Và bám đúng vấn đề thật hơn
Mục thứ tư là điều đáng tính, vì ít ai nghĩ tới việc ghép hai mức.
Khi nào các mức này không đủ
- Cần trông suốt đêm nhiều tuần liền
- Cần hỗ trợ y tế hằng ngày
- Nguy cơ đi lang không kiểm soát được ở nhà
- Không ai trong nhà còn gánh được
- Bốn tình huống đó thì cơ sở dài hạn là phương án đúng
Mục cuối là điều cần nói rõ, vì bài này không nhằm hoãn quyết định khi đã tới lúc.
Chuyển dần thay vì đổi hẳn
- Bắt đầu bằng mức nhẹ nhất giải quyết được vấn đề
- Tăng dần khi cần
- Để cha mẹ quen với việc có người ngoài giúp
- Và để cả nhà quen với việc chia việc
- Chuyển dần thì ai cũng theo được
Mục thứ ba là lợi ích ít ai nghĩ tới, vì bước khó nhất thường là bước nhận sự giúp đỡ đầu tiên.
Chi phí các mức này
- Hỏi theo cùng bốn nhóm như với cơ sở
- Cộng cả phần gia đình vẫn phải lo
- Cộng cả thời gian của người trong nhà
- Rồi mới so với cơ sở dài hạn
- So mà bỏ thời gian của người nhà thì so sai
Mục cuối là chỗ hay tính lệch, và thời gian người nhà là khoản thật dù không thành tiền.
Việc cả nhà nên bàn trước
- Xác định vấn đề thật đang nằm ở khoảng nào trong ngày
- Xét bốn mức ở giữa trước khi xét cơ sở dài hạn
- Hỏi nơi nào nhận ở ngắn hạn và xin ở thử
- Tính chi phí gồm cả thời gian của người nhà
- Và chốt bốn tình huống nào thì chuyển sang dài hạn
Mục đầu là bước quyết định, vì biết vấn đề nằm ở khoảng nào thì chọn mức đúng ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Bốn mức ở giữa là gì?
Thuê người chăm tới nhà theo giờ, trung tâm ban ngày, ở cơ sở theo dạng ngắn hạn, và ở cùng con cháu một thời gian. Bốn mức đó nằm giữa việc tự chăm hoàn toàn và việc vào cơ sở dài hạn.
Mức nào giải quyết được nhiều nhất?
Tuỳ vấn đề đang nằm ở đâu. Nếu khó khăn nằm ở ban ngày khi con cháu đi làm thì trung tâm ban ngày giải quyết đúng chỗ; nếu nằm ở việc người chăm kiệt sức thì thuê người theo giờ hoặc thay phiên là đúng hơn.
Ở ngắn hạn dùng khi nào?
Khi vừa ra viện và cần phục hồi, khi người chăm chính phải đi hoặc phải nghỉ, hoặc khi cả nhà muốn thử trước khi quyết dài hạn. Đây cũng là cách mua lại thời gian để quyết đúng.
Vì sao nên xét các mức này trước?
Vì chúng giữ được chỗ quen và phần tự chủ của người cao tuổi, thường rẻ hơn, và cho phép tăng dần thay vì đổi hẳn một lần. Đổi chỗ là việc nặng, nên hoãn được thì đáng hoãn.